علیرضا امینائی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ علیرضا امینائی
آرشیو وبلاگ
      دکتر علیرضا امینائی ()
آیین نامه تحریر دفاترقانونی نویسنده: علیرضا امینائی - ۱۳۸۸/٤/۳

آیین نامه تحریر دفاتر

  با توجه به نیاز افراد وحسابداران محترم به مقوله تحریر دفاتر مالی وقانونی مطب ذیل ارائه میگردد.

فصل اول

مشخصات دفاتر قانونی :

مادة 2 )  دفاتر قانونی مشمول این آیین‏نامه عبارت است از کلیة دفاتر روزنامه و کل اعم از مشترک یا جدا از یکدیگر و دفتر مشاغل (دفتر درآمد و هزینه) که قبل از ثبت هرگونه عملیات حسابداری در آنها. دفاتر روزنامه و کل مطابق مقررات مواد 11 و 12 قانون تجارت مصوب سال 1311 از طرف نمایندة ادارة ثبت اسناد و دفتر مشاغل از طرف ادارات امور مالیاتی ذیربط حسب مورد امضا پلمپ و ثبت گردیده و به فارسی تحریر شده‏باشد.

تبصرة 1 ـ  اشتباه در شماره‏گذاری صفحات و همچنین اشتباهات ناشی از پلمپ دفاتر در مراجع مذکور موجب بی‏اعتباری دفاتر نخواهد بود.

تبصرة 2 ـ  نوشتن دفاتر با وسایلی که به‏سهولت قابل محو است (مانند مواد گرافیک) ممنوع است.

تبصرة 3 ـ  ادارات امور مالیاتی موظفند فهرست دفاتر ثبت و پلمپ‏شدة واصله از ادارة ثبت اسناد و همچنین فهرست دفاتر مشاغل ثبت و امضاشده از ناحیة خود را به ادارات امور مالیاتی مربوط ارسال نمایند.

مادة 3 )  مؤدیان مشمول این آیین‏نامه مکلفند برای هر سال مالی، فقط از دفاتر امضای پلمپ و ثبت‏شده ظرف یک سال قبل استفاده نمایند.، مگر اینکه در اثنای سال به‏علت تمام‏شدن دفاتر نیاز به دفاتر جدید باشد که در این‏صورت مجاز هستند دفاتر جدید امضا، پلمپ و ثبت نمایند و با رعایت مقررات مادة 16 این آیین‏نامه ادامة عملیات مالی را در دفاتر جدید ثبت کنند. درج تعداد و مشخصات دفاتر مأخوذه برای استفاده در هر سال مالی در اظهارنامة مالیاتی مربوط آن سال الزامی است.

مادة 4 )  دفتر روزنامه دفتری است که اشخاص حقوقی یا حقیقی کلیة معاملات و سایر رویدادهای مالی و محاسباتی خود را با رعایت اصول و موازین و استانداردهای پذیرفته‏شدة حسابداری و به‏ترتیب تاریخ وقوع در آن ثبت نمایند.

تبصره ـ  نگهداری دفتر روزنامة واحد برای ثبت کلیة عملیات و یا دفاتر روزنامة متعدد برای هر بخش از عملیات مجاز است.

مادة 5 )  دفتر کل دفتری است که عملیات ثبت‏شده در دفتر یا دفاتر روزنامه برحسب سرفصل یا کدگذاری حسابها در صفحات مخصوص آن ثبت می‏شود به‏ترتیبی که تنظیم حساب سود و زیان و ترازنامه از آن امکان‏پذیر باشد.

مادة 6 )  دفتر مشترک روزنامه و کل دفتری است که دارای ستونهایی برای سرفصل حسابهای متفاوت باشد به‏طوری‏که اشخاص حقوقی و حقیقی با ثبت و نگهداری دفتر مذکور برطبق اصول و ضوابط و استانداردهای حسابداری، بتوانند نتایج عملیات خود را از آن استخراج و حساب سود و زیان و ترازنامه تهیه نمایند.

مادة 7 )  دفتر مشاغل (دفتر درآمد و هزینه) دفتری است که حداقل دارای ستونهایی برای درج تاریخ، شرح معاملات، درآمد، هزینه و دارایی‏های قابل استهلاک باشد و معاملات مذکور به‏ترتیب تاریخ وضوع در آن ثبت گردد به‏طوری‏که در پایان سال تعیین جمع درآمد و هزینة شغلی مؤدی و تنظیم حساب سود و زیان از آن امکان‏پذیر باشد.

 

  فصل دوم

سایر دفاتر، اسناد حسابداری و مدارک حساب :

مادة 8 )  دفتر معین دفتری است که برای تفکیک و مجزا ساختن هریک از حسابهای دفتر کل برحسب مقتضیات و شرایط حساب ممکن است نگهداری شود. کارتهای حساب در حکم دفاتر معین است.

مادة 9 )  سند حسابداری فرمی است که در آن یک یا چند مورد از معاملات و سایر رویدادهای مالی و محاسباتی به حسابهایی که حسب مورد بدهکار یا بستانکار گردیده تجزیه می‏شود و پس از امضای مراجع ذیصلاح مندرجات آن قابل ثبت در دفاتر می‏باشد.

مادة 10 )  مدارک حساب عبارت از مستنداتی است که بیانگر وقوع یک یا چند فعالیت یا رویداد مالی یا محاسباتی بوده و اسناد حسابداری و دفاتر برمبنای آنها تنظیم و تحریر می‏گردد.

 

  فصل سوم

نحوة تحریر و نگهداری دفاتر قانونی :

مادة 11 )  مؤدیانی که دفتر روزنامه و کل نگهداری می‏نمایند باید کلیة معاملات و سایر رویدادهای مالی و محاسباتی و مؤدیان مجاز به نگهداری دفاتر مشاغل (دفتر درآمد و هزینه) باید هرگونه درآمد، هزینه، خرید و فروش دارایی‏های قابل استهلاک خود را طبق مقررات این آیین‏نامه حسب مورد در دفاتر مربوط ثبت کنند ولو آنکه برای نگهداری حسابها از ماشینهای الکترونیکی و کارتهای حساب استفاده شود.

تبصره ـ  اشتباهات حسابداری درصورتی‏که بعداً در اثنای عملیات سال مربوط مورد توجه واقع و برپایة استانداردهای حسابداری در دفاتر همان سال اصلاح و مستندات آن ارائه شود، به اعتبار دفاتر خللی وارد نخواهدکرد.

مادة 12 )  مؤدیان مجاز به نگهداری دفتر مشاغل می‏توانند تمام یا قسمتی از درآمد و هزینه‏های مشابه روزانه را تحت یک شماره ردیف در دفتر ثبت نمایند مشروط بر اینکه در ستون شرح دفتر، نوع و تعداد آنها را قید و اگر متکی به اسناد و مدارک باشد، مشخصات آن را نیز در ستون مزبور درج نمایند. درصورتی‏که اقلام درآمد، هزینه، خرید و فروش دارایی‏های قابل استهلاک متکی به اسناد و مدارک باشد، مؤدیان مذکور می‏بایست پس از ثبت موارد در دفتر مشاغل، اسناد و مدارک مربوط را به‏ترتیب شماره ردیف دفتر و به‏نحوی که برای رسیدگی مأموران مالیاتی قابل استفاده باشد، نگاهداری نمایند. اقلام درآمد، هزینه، خرید و فروش دارایی‏های قابل استهلاک متکی به اسناد و مدارک باشد. مؤدیان مذکور می‏بایست پس از ثبت موارد در دفتر مشاغل، اسناد و مدارک مربوط را به‏ترتیب شماره ردیف دفتر و به‏نحوی که برای رسیدگی مأموران مالیاتی قابل استفاده باشد، نگهداری نمایند.

مادة 13 )  در مواردی که دفاتر روزنامه و کل نگهداری می‏شود، کلیة معاملات و سایر رویدادهای مالی و محاسباتی مربوط و در موارد نگهداری دفاتر مشاغل، درآمدها، هزینه‏ها، خرید و فروش دارایی‏های قابل استهلاک باید در همان روز انجام، حسب مورد در دفاتر روزنامه یا مشاغل ثبت گردد.

تبصرة 1 ـ  تاریخ مذکور در مدارک یا فاکتور فروش یا خرید و غیره ملاک قطعی تأخیر تحریر شناخته نمی‏شود و هرگاه انجام و ختم اینگونه اعمال با توجه به روش و طرز کار مؤسسه تابع تشریفات و طی مراحلی باشد تا موضوع آماده برای ثبت در دفتر مربوط شود، فاصلة بین تاریخ فاکتور یا مدارک و روز آماده‏شدن آن برای ثبت در دفتر تأخیر ثبت تلقی نخواهدشد.

تبصرة 2 ـ  تأخیر در تحریر عملیات درصورتی‏که به‏منظور سوءاستفاده نباشد، تا 15 روز به تشخیص ادارة امور مالیاتی و بیش از آن به تشخیص هیأت 3 نفری موضوع بند 2 مادة 97 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 3/12/66 و اصلاحیه‏های بعدی به قانونی‏بودن دفاتر خللی وارد نخواهدکرد.

تبصرة 3 ـ  در مواردی که دفاتر موضوع این آیین‏نامه توسط مقامات قضایی یا سایر مراجع قانونی از دسترس مؤدی خارج شود و صاحب دفتر از تاریخ وقوع این امر حداکثر ظرف 30 روز دفاتر جدید امضا، پلمپ و عملیات آن مدت را در دفاتر جدید ثبت کند، تأخیر ثبت عملیات در این مدت به اعتبار دفاتر خللی وارد نخواهدکرد.

تبصرة 4 ـ  تأخیر ثبت دفاتر در مورد اشخاص حقوقی جدید ا لتأسیس از تاریخ ثبت شخص حقوقی و در مورد سایر اشخاص از تاریخ شروع فعالیت تا 30 روز مجاز خواهد بود.

مادة 14 )  کلیة عملیات ثبت‏شده در دفاتر روزنامه هر ماه باید حداکثر تا پانزدهم ماه بعد به دفتر کل نقل شود.

مادة 15 )  مؤسساتی که دارای شعبه هستند، مکلفند با توجه به روشهای حسابداری خود، خلاصة عملیات شعبه یا شعب خود را درصورتی‏که دارای دفاتر پلمپ‏شده باشند، لااقل سالی یک‏بار (تا قبل از بستن حسابها) و در غیر این‏صورت ماه‏ به‏ ماه در دفاتر مرکز مؤسسه ثبت کنند.

مادة 16 )  امضا و پلمپ دفاتر ضمن سال مالی مشروط بر اینکه تا تاریخ امضا و پلمپ هیچگونه عمل مالی و پولی صورت نگرفته‏باشد و همچنین تأخیر امضای پلمپ تا حد مجاز مقرر در تبصره‏های 3 و 4 مادة 13 این آیین‏نامه در مورد دفتر روزنامه یا حسب مورد دفتر مشاغل و مادة 14 این آیین‏نامه در مورد دفتر کل به اعتبار دفاتر خللی وارد نخواهدکرد.

مادة 17 )  مؤدیانی که از سیستمهای الکترونیکی استفاده می‏نمایند، موظفند حداقل ماهی یک‏بار خلاصة عملیات داده‏شده به ماشینهای الکترونیکی را در دفتر روزنامه یا مشاغل حسب مورد ثبت و حداکثر ظرف مهلت تعیین‏شده در مادة 14 این آیین‏نامه به دفتر کل منتقل کنند، علاوه بر این، به‏منظور تسهیل رسیدگی باید آیین‏نامه‏ها یا دستورالعملهای کار ماشین و برنامه‏های آن و نحوة کار با نرم‏افزارهای مالی مورد استفاده را در اختیار مأموران رسیدگی قرار دهند. ضمناً مؤدیان مذکور مکلفند هر سه ماه یک‏بار خلاصة عملیات داده‏شده به ماشینهای الکترونیکی را حداکثر تا 10 روز پس از پایان سه ماه به ادارة امور مالیاتی مربوط تسلیم نمایند.


  فصل چهارم

چگونگی تنظیم صورتهای مالی نهایی :

مادة 18 )  اشخاص حقوقی و مشمولین بند (الف) مادة 96 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مکلفند صورتهای مالی نهایی خود را با رعایت آخرین استانداردهای حسابداری اعلامی از طرف مراجع ذیصلاح تهیه و تنظیم نمایند.

تبصره ـ  در مواردی که فرم اظهارنامة تدوین‏شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور که در اختیار مؤدیان گذارده می‏شود، حاوی فرم صورتهای مالی نیز باشد، اشخاص موضوع این ماده با تنظیم و تسلیم این فرمها، ملزم به تسلیم صورتهای مالی جداگانه که خود برای مؤسسة متبوع تهیه نموده‏اند، نخواهندبود لیکن می‏توانند به‏منظور رفع ابهام احتمالی و یا ارائة اطلاعات بیشتر، علاوه بر تنظیم و تسلیم اظهارنامة مزبور، نسخه‏ای در صورتهای مالی و ضمایم مربوط را نیز همراه اظهارنامه به ادارة امور مالیاتی ذیربط تسلیم نمایند.

مادة 19 )  از اشخاص مشمول بند «ب» مادة 96 قانون مالیاتهای مستقیم، هریک که در امور تولید، خرید و فروش کالا فعالیت ندارند و فعالیت آنها به‏طور مشخص محدود به دریافت بهای خدمات و پرداخت هزینه‏هاست، بایستی صورت خلاصه درآمدها و هزینه‏ها را حتی‏المقدور با تفکیک انواع آنها تهیه و سایر اشخاص موضوع آن بند مکلفند صورت حساب سود و زیان خود را (با ابراز موجودیها، خرید و فروش و غیره) برابر رویه‏های متداول در امر حسابداری تنظیم نمایند.

تبصره ـ  چنانچه فرم اظهارنامة تدوین‏شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور که در اختیار مؤدیان
گذارده می‏شود، از حیث لزوم ارائة اطلاعات مذکور در این ماده، کفایت امر را بنماید، مؤدیان مزبور ملزم به تهیه و تسلیم صورتهای جداگانه نخواهند بود، لیکن می‏توانند به‏منظور رفع ابهام احتمالی و یا ارائة اطلاعات بیشتر، علاوه بر اظهارنامة نسخه‏ای از حساب درآمد و هزینه و یا حساب سود و زیان خود را نیز که به شرح فوق تنظیم نموده‏اند، به
 انضمام سایر یادداشتها و مدارک موجود همراه اظهارنامه به ادارة مالیاتی ذیربط تسلیم نمایند.

 

  فصل پنجم

موارد رد دفاتر :

مادة 20 )  تخلف از تکالیف مقرر در این آیین‏نامه در موارد زیر موجب رد دفاتر می‏باشد :

1 -  درصورتی‏که دفاتر ارائه‏شده به‏نحوی از پلمپ خارج شده و یا فاقد یک یا چند برگ باشد.

2 -  عدم ثبت یک یا چند فعالیت مالی در دفاتر به شرط احراز.

3 -  ثبت تمام یا قسمتی از یک فعالیت در حاشیه .

4 -  ثبت تمام یا قسمتی از یک فعالیت (آرتیکل) بین سطور.

5 -  تراشیدن و پاک‏کردن و محوکردن مندرجات دفاتر به‏منظور سوءاستفاده .

6 -  جای سفیدگذاشتن بیش از حد معمول در صفحات و سفیدماندن تمام صفحه در دفتر روزنامه و دفتر مشاغل به‏منظور سوءاستفاده .

7 -  بستانکارشدن حسابهای نقدی و بانکی، مگر اینکه حسابهای بانکی با صورتحساب بانک مطابقت نماید و یا بستانکار‏شدن حسابهای بانکی یا نقدی ناشی از تقدم و تأخر ثبت حسابها باشد که در این‏صورت موجب رد دفتر نیست.

8 -  تأخیر تحریر دفتر روزنامه و مشاغل زاید بر حد مجاز مقرر در تبصره‏های 2 و 3 و 4 مادة 13 و تأخیر تحریر دفترکل زاید بر حد مجاز مقرر در مادة 14 و تأخیر تحریر زاید بر حد مقرر در مادة 17 این آیین‏نامه .

9 -  عدم ثبت عملیات شعبه یا شعب در دفاتر مرکز طبق مقررات مادة 15 این آیین‏نامه .

10 -  اشتباه حساب حاصل در ثبت عملیات مؤسسه درصورتی‏که نسبت به اصلاح آن طبق مقررات تبصرة مادة 11 این آیین‏نامه اقدام نشده‏باشد.

11 -  درصورتی‏که مؤدیان مالیاتی حسب مورد از اوراق مخصوص موضوع مادة 169 قانون مالیاتهای مستقیم استفاده ننمایند.

12 -  عدم ارائة آیین‏نامه‏ها یا دستورالعملهای کار ماشین و برنامه‏های آن و نحوة کار با نرم‏افزارهای مالی مورد استفاده و همچنین عدم تسلیم خلاصة عملیات موضوع مادة 17 این آیین‏نامه در مهلت مقرر در آن ماده در مورد اشخاصی که از سیستمهای الکترونیکی استفاده می‏نمایند.

13 -  عدم ارائة یک یا چند جلد از دفاتر ثبت و پلمپ‏شده (ولو نانویس) .

14 -  استفاده از دفاتر ثبت و پلمپ‏شدة سالهای قبل (با توجه به مقررات مادة 3 این آیین‏نامه) .

15 -  عدم تطبیق مندرجات دفاتر با اطلاعات موجود در سیستمهای الکترونیکی در مورد اشخاصی که از سیستمهای مذکور استفاده می‏نمایند.

16 -  ثبت هزینه‏ها و درآمدها و هر نوع اعمال و احکام مالی غیرواقع در دفاتر به شرط احراز (توضیح اینکه ثبت هزینه‏هایی که وقوع آن محقق بوده اما به‏دلایل خاص قانونی قابل قبول از حیث مالیاتی نیست و برگشت داده می‏شود، به‏منزلة ثبت هزینه‏های غیرواقع تلقی نمی‏شود) .

تبصره ـ  در مورد بند 6 این ماده چنانچه سفیدماندن جهت ثبت تراز افتتاحی باشد، موجب رد دفاتر نخواهدبود و همچنین سفیدماندن ذیل صفحات دفتر در آخر هر روز یا هر هفته یا هر ماه به شرطی که اسناد دارای شماره ردیف بوده و قسمت سفیدمانده با خط بسته شود، به اعتبار دفتر خللی وارد نمی‏آورد

  نظرات ()
مطالب اخیر تبریک سال نو سال 93 منشور کمیته حسابرسی (شرکت سهامی عام نمونه )مصوب سازمان بورس واوراق بهادار صورت مالی یک شرکت را چگونه باید تحلیل کرد آئین نامه حسابرسی داخلی نکاتی در باره هیئت مدیره بررسی شرکتهای سرمایه گذاری وهلدینگ هلدینگ ها در ایران آیین نامه تحریر دفاترقانونی روشهای حسابرسی در برخورد با خطر های برآوردی آیاP/Eمیتواند مقیاس خرید سهام باشد؟
کلمات کلیدی وبلاگ هلدینگ (٢) دستور العمل (۱) سهامدار عمده (۱) شرکت های تابعه (۱) شرکت های سرمایه پذیر (۱) علی رضا امینائی (۱) انجمن حسابداران خبره (۱) سال 93 (۱) ارزش سهام (۱) رئیس هیئت مدیره (۱) مسئولیت هیئت مدیره (۱) آئین نامه حسابرسی داخلی (۱) کنترل های داخلی (۱) مدیریت حسابرسی داخلی (۱) تجزیه وتحلیل صورتهای مالی (۱) رونق شرکت (۱) مدت وصول قرضها (۱) منشور کمیته (۱) کمیته حسابرسی (۱) تورم (۱) تبریک سال نو (۱) حسابرسی (۱) قانون تجارت (۱) هیئت مدیره (۱) سرمایه گذاری (۱) p/e (۱) خرید سهام (۱) علیرضا امینائی (۱) روشهای حسابرسی (۱) آزمون کنترل (۱) آزمون محتوی (۱) خطر های برآوردی (۱) آئین نامه تحریر دفاتر (۱) دفاتر قانونی (۱) دفاتر روزنامه وکل (۱) موارد رد دفاتر (۱)
دوستان من   ورزش ایرانی پرتال زیگور طراح قالب